Rehabilitacja uzdrowiskowa: co to jest, dla kogo i jak uzyskać?

Rehabilitacja uzdrowiskowa to specjalistyczna forma leczenia, która wykorzystuje unikalne zasoby naturalne uzdrowisk, aby pomóc pacjentom w powrocie do zdrowia i sprawności. Jeśli zastanawiasz się, jak działa i czy jest dla Ciebie, ten artykuł rozwieje Twoje wątpliwości.

Rehabilitacja uzdrowiskowa: co to jest i dla kogo?

Rehabilitacja uzdrowiskowa to świadomie zaplanowana działalność lecznicza, która odbywa się w uzdrowisku. Jej głównym celem jest przywrócenie pacjentowi maksymalnej możliwej sprawności fizycznej i psychicznej. Jest to zazwyczaj kontynuacja leczenia prowadzonego w szpitalu lub poradni, która wykorzystuje unikalne walory uzdrowiskowe naturalne surowce lecznicze, takie jak wody mineralne czy borowiny, a także specyficzny mikroklimat. Warto zaznaczyć, że chociaż często używa się tych terminów zamiennie, rehabilitacja uzdrowiskowa odznacza się większą intensywnością i jest ściśle ukierunkowana na konkretny cel terapeutyczny, na przykład powrót do sprawności po urazie, operacji lub w przebiegu zaostrzenia choroby przewlekłej. W przeciwieństwie do ogólnego leczenia uzdrowiskowego, które skupia się na ogólnej poprawie stanu zdrowia i profilaktyce chorób przewlekłych, rehabilitacja uzdrowiskowa koncentruje się na odzyskaniu utraconych funkcji i przygotowaniu pacjenta do samodzielnego funkcjonowania.

Główne cele rehabilitacji w uzdrowisku są bardzo szerokie i obejmują przede wszystkim przywrócenie utraconej sprawności po przebytych chorobach, urazach czy zabiegach operacyjnych. Celem jest nie tylko poprawa stanu fizycznego, ale również psychicznego, co przekłada się na znaczącą poprawę jakości życia pacjenta. Dzięki kompleksowemu podejściu, pacjenci mogą odzyskać pewność siebie i powrócić do aktywności zawodowej oraz społecznej.

Kto może skorzystać z rehabilitacji uzdrowiskowej?

Rehabilitacja uzdrowiskowa jest wskazana dla pacjentów zmagających się z różnorodnymi schorzeniami. Szczególne korzyści przynosi osobom po urazach narządu ruchu, stanach po operacjach ortopedycznych, a także w przebiegu chorób zwyrodnieniowych stawów. Jest to szansa na odzyskanie pełnej lub częściowej sprawności ruchowej i zmniejszenie dolegliwości bólowych.

• Choroby kardiologiczne, w tym stany po zawale serca, choroba wieńcowa, niewydolność serca, a także rehabilitacja po zabiegach kardiochirurgicznych.
• Choroby układu oddechowego, takie jak astma oskrzelowa, przewlekła obturacyjna choroba płuc (POChP), stany po zapaleniu płuc czy mukowiscydoza.
• Choroby reumatologiczne, w tym reumatoidalne zapalenie stawów, zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa, łuszczycowe zapalenie stawów, a także choroby zwyrodnieniowe stawów.
• Choroby układu nerwowego, takie jak stwardnienie rozsiane, choroba Parkinsona, stany po udarach mózgu, urazach czaszkowo-mózgowych czy uszkodzeniach rdzenia kręgowego.

Oprócz wymienionych grup schorzeń, rehabilitacja uzdrowiskowa może być również pomocna w leczeniu chorób psychosomatycznych, gdzie czynniki psychiczne odgrywają znaczącą rolę w rozwoju lub przebiegu dolegliwości fizycznych. Terapia w uzdrowisku może przynieść ulgę i poprawić ogólne samopoczucie pacjentów.

Jakie zabiegi czekają w uzdrowisku?

Uzdrowiska dysponują bogatą gamą naturalnych surowców leczniczych, które są podstawą wielu terapii. Wody mineralne, źródlane, termalne, a także borowiny i muły to skarby natury wykorzystywane w zabiegach takich jak balneoterapia (kąpiele mineralne, zawijania borowinowe), hydroterapia (np. masaże podwodne, kąpiele perełkowe) czy peloidoterapia (zabiegi z użyciem borowiny). Te naturalne metody mają działanie przeciwzapalne, przeciwbólowe, regenerujące i relaksujące.

Kluczowym elementem rehabilitacji w uzdrowisku jest kinezyterapia, czyli leczenie ruchem. Obejmuje ona indywidualnie dobrane ćwiczenia, zarówno te wykonywane w salach gimnastycznych pod okiem fizjoterapeuty, jak i ćwiczenia w basenie. Celem jest odbudowa siły mięśniowej, poprawa zakresu ruchu w stawach, koordynacji ruchowej oraz wytrzymałości. To właśnie ruch, dostosowany do możliwości pacjenta, jest fundamentem powrotu do sprawności.

Wspomagająco stosuje się również zabiegi fizykoterapii. Wykorzystuje się tu różnorodne formy energii fizycznej, takie jak prąd elektryczny (elektroterapia), pole magnetyczne (magnetoterapia), światło (światłolecznictwo np. laseroterapia, naświetlania lampą sollux) czy ultradźwięki. Zabiegi te mają na celu zmniejszenie bólu, stanu zapalnego, poprawę ukrwienia tkanek i przyspieszenie procesów regeneracyjnych.

Nie można zapomnieć o znaczeniu warunków klimatycznych panujących w uzdrowisku. Czyste powietrze, odpowiednia wilgotność i nasłonecznienie mają pozytywny wpływ na układ oddechowy i ogólne samopoczucie. Dodatkowo, wiele uzdrowisk prowadzi edukację zdrowotną, podczas której pacjenci dowiadują się o zdrowym stylu życia, diecie czy sposobach radzenia sobie ze stresem, co wspiera długoterminowe utrzymanie efektów terapii.

Jak uzyskać skierowanie na rehabilitację uzdrowiskową?

Proces uzyskania skierowania na rehabilitację uzdrowiskową z Narodowego Funduszu Zdrowia (NFZ) rozpoczyna się od wizyty u lekarza ubezpieczenia zdrowotnego. Może to być lekarz rodzinny (POZ) lub lekarz specjalista, który oceni Twój stan zdrowia i stwierdzi istnienie wskazań do rehabilitacji uzdrowiskowej. Od 2023 roku skierowania są wystawiane głównie w formie elektronicznej (e-skierowanie), co znacznie usprawnia proces. Po wystawieniu e-skierowania, trafia ono do właściwego oddziału NFZ. Tam lekarz balneolog dokonuje jego oceny, biorąc pod uwagę wskazania medyczne oraz dostępność miejsc w uzdrowiskach. Dopiero po pozytywnej weryfikacji skierowanie jest potwierdzane i pacjent otrzymuje informację o terminie i miejscu pobytu.

Warto wiedzieć, że Narodowy Fundusz Zdrowia prowadzi ocenę skierowań na rehabilitację uzdrowiskową, mając na uwadze kryteria medyczne i kolejność oczekiwania. Jednocześnie, Zakład Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) ma swój własny, odrębny proces kwalifikacji pacjentów do rehabilitacji w ramach programu prewencji rentowej. Również w tym przypadku wymagane jest skierowanie, a kryteria kwalifikacji i proces oceny mogą się różnić od procedur NFZ.

Już wkrótce, bo w 2025 roku, planowane są zmiany, które mają zrewolucjonizować sposób kierowania na rehabilitację uzdrowiskową. Jedną z kluczowych nowości ma być możliwość samodzielnego wyboru uzdrowiska przez pacjenta z listy placówek posiadających umowę z NFZ. Ma to znacząco skrócić czas oczekiwania na rehabilitację i zwiększyć komfort pacjentów.

Ile kosztuje rehabilitacja uzdrowiskowa?

• NFZ:
• Pobyt w szpitalu uzdrowiskowym w ramach rehabilitacji jest dla pacjenta bezpłatny.
• Natomiast pobyt w sanatorium uzdrowiskowym wiąże się z częściową odpłatnością. Pacjent ponosi koszty zakwaterowania i wyżywienia. Wysokość tych kosztów zależy od sezonu (letni, zimowy, uzdrowiskowy) oraz od standardu pokoju, w którym będzie przebywał.
• ZUS:
• Rehabilitacja w ramach programu prewencji rentowej organizowanego przez ZUS jest dla pacjenta w pełni bezpłatna. Obejmuje ona nie tylko koszty leczenia, ale również zakwaterowania i wyżywienia. Ponadto, ZUS często pokrywa również zwrot kosztów dojazdu do uzdrowiska.

Pobyt w sanatorium: jak wygląda i ile trwa?

Standardowy czas trwania rehabilitacji uzdrowiskowej jest uzależniony od tego, czy korzystasz z finansowania NFZ, czy ZUS. W przypadku skierowania z NFZ, pobyt w sanatorium uzdrowiskowym trwa zazwyczaj 28 dni. Natomiast rehabilitacja lecznicza w ramach prewencji rentowej ZUS jest nieco krótsza i trwa standardowo 24 dni. Należy jednak pamiętać, że ordynator oddziału uzdrowiskowego ma prawo, w uzasadnionych przypadkach medycznych, skrócić lub wydłużyć ten okres.

Przeczytaj również: Asymetria u niemowląt: Ile trwa rehabilitacja i jak przyspieszyć efekty?

Kiedy rehabilitacja uzdrowiskowa nie jest wskazana?

• Stany chorobowe, w których prowadzenie leczenia uzdrowiskowego mogłoby spowodować pogorszenie stanu zdrowia pacjenta lub doprowadzić do powstania innych, niekorzystnych dla zdrowia skutków.
• Czynne choroby nowotworowe.
• Choroby zakaźne w fazie ostrej.
• Stany wymagające leczenia operacyjnego.
• Nieuregulowane nadciśnienie tętnicze, niewydolność krążenia.
• Ciężkie choroby psychiczne.

Zawsze kluczowa jest konsultacja z lekarzem przed podjęciem decyzji o skierowaniu na rehabilitację uzdrowiskową. Lekarz, analizując Twój stan zdrowia, historię choroby oraz wyniki badań, będzie w stanie ocenić istnienie wskazań i wykluczyć ewentualne przeciwwskazania, zapewniając tym samym bezpieczeństwo i skuteczność terapii.